Znacznik czasu (kwalifikowany)
Znacznik czasu (elektroniczny znacznik czasu, ang. timestamp) to dane elektroniczne, które wiążą dokument z określoną datą i godziną i dowodzą, że dokument istniał w tej chwili w niezmienionej postaci. Kwalifikowany znacznik czasu wydaje kwalifikowany dostawca usług zaufania. Korzysta on z domniemania dokładności czasu i integralności danych, a według Kodeksu cywilnego daje datę pewną czynności prawnej zapisanej w dokumencie elektronicznym.
Jak działa znakowanie czasem dokumentów elektronicznych
Program podpisujący nie wysyła dostawcy całego dokumentu, tylko jego skrót - krótki ciąg znaków obliczony z treści pliku. Zmiana choćby jednego przecinka daje inny skrót. Serwer znakowania czasem dostawcy dopisuje do skrótu datę i godzinę ze swojego zegara, podpisuje całość i odsyła znacznik, który program dołącza do podpisu albo zapisuje obok pliku. Przy weryfikacji system ponownie liczy skrót i porównuje go z tym w znaczniku. Zgodność oznacza, że dokument w tej postaci istniał najpóźniej w chwili wskazanej w znaczniku. Znacznik nie mówi nic o treści ani o autorze - tę rolę pełni podpis.
Kwalifikowany znacznik czasu a zwykły - skutki prawne
Rozporządzenie eIDAS definiuje elektroniczny znacznik czasu w art. 3 pkt 33 i przyznaje mu skutki prawne w art. 41. Każdy znacznik czasu może być dowodem w sądzie. Tylko kwalifikowany korzysta jednak z domniemania dokładności daty i czasu oraz integralności danych, a w innych państwach UE jest uznawany za kwalifikowany bez dodatkowych formalności. Zgodnie z art. 42 kwalifikowany znacznik czasu musi:
- wiązać datę i czas z danymi tak, by wykluczyć niewykrywalną zmianę danych,
- opierać się na precyzyjnym źródle czasu powiązanym z uniwersalnym czasem koordynowanym (UTC),
- być podpisany lub opieczętowany przez kwalifikowanego dostawcę usług zaufania.
W Polsce dochodzi art. 81 § 2 pkt 3 Kodeksu cywilnego: dokument elektroniczny opatrzony kwalifikowanym znacznikiem czasu ma datę pewną od chwili opatrzenia, czyli skuteczną także wobec osób, które nie brały udziału w czynności. Dostawców z usługą kwalifikowanego znacznika czasu wymienia rejestr dostawców usług zaufania, dostępny na stronie Narodowego Centrum Certyfikacji.
Znacznik czasu w podpisie kwalifikowanym
Podpis kwalifikowany nie zawiera znacznika automatycznie. Bez niego data podpisu pochodzi z zegara komputera podpisującego, który można przestawić. Znaczniki są usługą dodatkową, często sprzedawaną w pakiecie z certyfikatem, a program do podpisu trzeba skonfigurować tak, by po nie sięgał. Znacznik pozwala też wykazać, że podpis złożono, gdy certyfikat był jeszcze ważny, a nie po jego wygaśnięciu lub unieważnieniu. Formaty PAdES, XAdES i CAdES mają osobne poziomy: ze znacznikiem czasu podpisu (B-T) i z archiwalnym znacznikiem czasu (B-LTA), który pozwala utrzymać wiarygodność podpisu przez lata.
Znacznik czasu w procesach firmy - praktyka e-MSI
W rozwiązaniach e-MSI podpis jest etapem procesu. JobRouter® Sign obsługuje podpis prosty, zaawansowany i kwalifikowany, dokumentuje osoby uczestniczące w podpisywaniu, kolejne etapy i status dokumentu, a podpisany dokument razem z informacjami o przebiegu podpisu może trafić do archiwum. Czy dokument dostanie kwalifikowany znacznik czasu, zależy od wybranej usługi podpisu - warto to ustalić przy projektowaniu procesu. Więcej na stronie podpis elektroniczny. Datę i czas potwierdza też kwalifikowane rejestrowane doręczenie elektroniczne - eIDAS wymaga wskazania chwili wysłania i odbioru kwalifikowanym znacznikiem czasu. e-MSI integruje e-Doręczenia z workflow, tak by potwierdzenia trafiały do właściwej sprawy.
Najczęstsze błędy przy znakowaniu czasem
- Znacznik niekwalifikowany, np. z własnego serwera firmy, nie daje domniemania dokładności ani daty pewnej.
- Data w dzienniku systemu (timestamp w bazie danych) to zapis techniczny, a nie znacznik czasu w rozumieniu eIDAS.
- Wyczerpana pula znaczników w pakiecie może oznaczać podpisy bez znacznika - warto sprawdzić, jak program reaguje, gdy nie dostanie znacznika od dostawcy.
- Skan papierowego dokumentu ze znacznikiem potwierdza datę istnienia skanu, nie oryginału.
Przykłady zastosowania
Dział zakupów podpisuje umowę z dostawcą podpisem kwalifikowanym z kwalifikowanym znacznikiem czasu. W sporze o termin wejścia umowy w życie data podpisu nie zależy od zegara laptopa handlowca.
Kancelaria przygotowuje umowę przelewu wierzytelności w postaci elektronicznej i opatruje ją kwalifikowanym znacznikiem czasu, żeby dokument miał datę pewną także wobec osób trzecich.
Biuro projektowe przed prezentacją koncepcji klientowi opatruje pliki znacznikiem czasu. W razie sporu o autorstwo ma dowód, że dokumentacja istniała w tej wersji danego dnia.
Księgowość archiwizuje podpisane elektronicznie umowy wieloletnie w formacie z archiwalnym znacznikiem czasu, żeby podpisy dało się zweryfikować po wygaśnięciu certyfikatów.
Firma wysyła wezwanie do zapłaty przez e-Doręczenia. Dowód wysłania i odbioru z datą i godziną trafia do sprawy w systemie obiegu i pozwala ustalić, od kiedy liczyć termin zapłaty.
Najczęstsze pytania
Czym jest znacznik czasu?
To dane elektroniczne, które wiążą dokument lub podpis z określoną datą i godziną, zwykle na podstawie zegara dostawcy usług zaufania, a nie komputera użytkownika. Dzięki niemu można wykazać, że dokument istniał w tej chwili w niezmienionej postaci. Znacznik nie wskazuje jednak autora dokumentu, to zadanie podpisu.
Czym jest kwalifikowany podpis elektroniczny ze znacznikiem czasu?
To podpis kwalifikowany, do którego przy składaniu dołączono znacznik czasu od dostawcy usług zaufania. Znacznik potwierdza datę i godzinę podpisu niezależnie od zegara komputera. Nie każdy podpis kwalifikowany go ma, bo znakowanie czasem to osobna usługa, często w pakiecie z certyfikatem. Bez znacznika podpis jest ważny, ale jego data pochodzi z komputera podpisującego.
Czym różni się kwalifikowany znacznik czasu od zwykłego?
Zwykły znacznik czasu może być dowodem, ale jego wiarygodność trzeba wykazać. Kwalifikowany wydaje tylko kwalifikowany dostawca usług zaufania i na mocy eIDAS korzysta z domniemania dokładności daty i czasu oraz integralności danych. Jest też uznawany we wszystkich państwach Unii Europejskiej.
Czy znacznik czasu daje datę pewną?
Kwalifikowany tak. Art. 81 § 2 pkt 3 Kodeksu cywilnego stanowi, że czynność prawna ma datę pewną w razie opatrzenia kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu dokumentu w postaci elektronicznej - od daty tego opatrzenia. Data pewna jest skuteczna także wobec osób, które nie uczestniczyły w czynności.
Jak podpisać dokument ze znacznikiem czasu?
Trzeba mieć certyfikat podpisu i wykupioną usługę znakowania czasem, zwykle u tego samego dostawcy. W programie do podpisu włącza się dodawanie znacznika i w razie potrzeby wpisuje dane dostępu do serwera znakowania. Przy podpisywaniu program wysyła dostawcy tylko skrót dokumentu, odbiera znacznik i dołącza go do podpisu. Wynik warto sprawdzić w walidatorze, bo pokaże, czy znacznik jest kwalifikowany.
Timestamp po polsku - co to znaczy?
Timestamp to po polsku znacznik czasu. W prawie i podpisie elektronicznym oznacza poświadczenie daty i godziny wydane przez dostawcę usług zaufania. W informatyce tym samym słowem nazywa się każdy zapis daty i godziny w bazie danych lub logach, który nie ma skutków prawnych znacznika z eIDAS.
Powiązane hasła
Zobacz, jak wygląda to w systemach, które wdrażamy w polskich firmach.
