Portfel EUDI – europejski portfel tożsamości cyfrowej
Portfel EUDI (EUDI Wallet, europejski portfel tożsamości cyfrowej) to aplikacja na telefon, którą na mocy rozporządzenia eIDAS 2.0 każde państwo UE musi udostępnić obywatelom do końca 2026 r. Przechowuje dane identyfikacyjne i poświadczenia, np. prawo jazdy czy dyplom, pozwala ujawniać tylko wybrane dane i składać kwalifikowany podpis elektroniczny.
Co to jest EUDI Wallet i skąd się wziął
Skrót EUDI pochodzi od angielskiego European Digital Identity, czyli europejska tożsamość cyfrowa. Portfel wprowadza rozporządzenie 2024/1183, nazywane eIDAS 2.0, które weszło w życie 20 maja 2024 r. i nowelizuje unijne przepisy o identyfikacji elektronicznej i usługach zaufania. Każde państwo członkowskie musi zapewnić co najmniej jeden portfel w ciągu 24 miesięcy od wejścia w życie aktów wykonawczych, co wypada pod koniec 2026 r. To nie jest jedna unijna aplikacja. Każde państwo udostępnia własną, zgodną ze wspólnymi specyfikacjami, dzięki czemu portfel wydany w Polsce zadziała w usłudze we Francji i odwrotnie. Dla osób fizycznych portfel jest bezpłatny, a korzystanie z niego dobrowolne - nikogo nie można do niego zmusić.
Co można zrobić portfelem EUDI
- Potwierdzić tożsamość w usługach publicznych i prywatnych, także w innych państwach UE, bez przesyłania skanu dowodu.
- Przechowywać poświadczenia - dane identyfikacyjne osoby oraz elektroniczne poświadczenia atrybutów, czyli cyfrowo potwierdzone cechy: prawo jazdy, dyplom, uprawnienia zawodowe.
- Ujawnić tylko to, co potrzebne - na przykład potwierdzić pełnoletność bez podawania daty urodzenia. To selektywne ujawnianie danych.
- Podpisywać dokumenty kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Portfel daje go osobom fizycznym domyślnie i nieodpłatnie, przy czym państwo może ograniczyć bezpłatność do celów pozazawodowych.
Po drugiej stronie stoi strona ufająca: bank, urząd, sklep, pracodawca. Musi zarejestrować się w swoim państwie i zadeklarować, o jakie dane będzie prosić. Nie może żądać więcej, niż zgłosiła.
eIDAS 2.0 - kto musi akceptować portfel i od kiedy
- Urzędy - jeśli usługa online wymaga identyfikacji elektronicznej, musi przyjąć także portfel.
- Firmy zobowiązane do silnego uwierzytelnienia klienta z mocy prawa lub umowy, m.in. w bankowości, usługach finansowych, telekomunikacji, energetyce, transporcie, ochronie zdrowia i edukacji. Muszą akceptować portfel najpóźniej 36 miesięcy od wejścia w życie aktów wykonawczych, czyli pod koniec 2027 r., i tylko wtedy, gdy klient sam go wybierze. Mikro- i małe przedsiębiorstwa są z tego obowiązku zwolnione.
- Bardzo duże platformy internetowe w rozumieniu aktu o usługach cyfrowych - jeśli wymagają logowania, muszą umożliwić je portfelem i prosić tylko o minimum danych.
Portfel EUDI w Polsce - rola mObywatela
Ministerstwo Cyfryzacji buduje portfel w ekosystemie mObywatela. Pilotaż dla obywateli zapowiedziano na grudzień 2026 r. Aby z niego skorzystać, trzeba będzie raz uwierzytelnić się dowodem osobistym z warstwą elektroniczną, czyli e-dowodem. Ministerstwo zapowiada, że portfel uzupełni mObywatela, a nie go zastąpi. 16 września 2026 r. ruszył bezpłatny sandbox dla firm i instytucji: w demonstracyjnej aplikacji mObywatel Europa można sprawdzić weryfikację testowych danych identyfikacyjnych. Krajowe przepisy dostosowuje projekt nowelizacji ustawy o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej, który jest na etapie prac rządowych.
Co portfel EUDI zmieni w obiegu dokumentów
Dla firmy portfel to przede wszystkim nowy sposób, w jaki klient, kandydat lub kontrahent potwierdzi tożsamość i podpisze dokument. Podpis kwalifikowany złożony w portfelu pozostaje podpisem kwalifikowanym, więc w procesie liczy się to samo co dziś: właściwy poziom podpisu dla dokumentu, walidacja i archiwizacja z historią podpisu. Nowością będzie weryfikacja atrybutów, np. uprawnień zawodowych, bez proszenia o skany.
e-MSI wdraża podpis elektroniczny jako etap procesu na platformie JobRouter®. Moduł JobRouter® Sign obsługuje podpis prosty, zaawansowany i kwalifikowany, podpisy kilku osób kolejno lub równolegle oraz osoby spoza firmy, które nie potrzebują konta w systemie - dostają zaproszenie e-mailem. Podpisany dokument trafia do archiwum razem z informacjami o przebiegu podpisu. O tym, co już dziś oferuje podpis w obecnym mObywatelu, piszemy w artykule podpis kwalifikowany w aplikacji mObywatel.
Przykłady zastosowania
Klient zakłada konto w banku przez internet. Zamiast fotografować dowód i nagrywać wideoweryfikację, udostępnia bankowi dane identyfikacyjne z portfela - banki muszą przyjmować tę metodę najpóźniej pod koniec 2027 r.
Dział HR zatrudnia zdalnie programistkę mieszkającą w Hiszpanii. Kandydatka podpisuje umowę o pracę kwalifikowanym podpisem z portfela wydanego w swoim kraju, a polski pracodawca przyjmuje go jak każdy inny podpis kwalifikowany.
Sklep internetowy sprzedający towary tylko pełnoletnim prosi o potwierdzenie wieku. Klient przekazuje z portfela samą informację „ukończył 18 lat” - bez imienia, nazwiska i daty urodzenia.
Absolwent polskiej uczelni aplikuje na studia w Niemczech. Jeśli jego dyplom trafi do portfela jako elektroniczne poświadczenie atrybutu, niemiecka uczelnia sprawdzi go cyfrowo, zamiast wymagać tłumaczenia i poświadczonej kopii.
Średni operator telekomunikacyjny zgłasza się do polskiego sandboxa portfela i testuje weryfikację tożsamości na demonstracyjnej aplikacji mObywatel Europa, zanim obowiązek akceptacji obejmie jego sektor.
Najczęstsze pytania
Co to jest EUDI Wallet?
To europejski portfel tożsamości cyfrowej - aplikacja, w której obywatel UE przechowuje dane identyfikacyjne i cyfrowe poświadczenia, np. prawo jazdy albo dyplom. Pozwala potwierdzić tożsamość w urzędzie, banku czy sklepie w całej Unii, ujawnić tylko wybrane dane i podpisać dokument podpisem kwalifikowanym.
Od kiedy portfel EUDI będzie dostępny w Polsce?
Rozporządzenie eIDAS 2.0 wymaga, by państwa udostępniły portfel do końca 2026 r. Ministerstwo Cyfryzacji zapowiedziało pilotaż w mObywatelu na grudzień 2026 r. Od 16 września 2026 r. działa bezpłatny sandbox, w którym firmy i instytucje testują weryfikację tożsamości na aplikacji demonstracyjnej.
Czy portfel EUDI zastąpi mObywatela?
Nie. Ministerstwo Cyfryzacji zapowiada, że mObywatel będzie dalej rozwijany, a europejski portfel go uzupełni. Portfel powstaje w ekosystemie mObywatela i ma spełniać unijne wymagania bezpieczeństwa, dlatego jego uruchomienie wymaga jednorazowego uwierzytelnienia dowodem osobistym z warstwą elektroniczną.
Czy portfel EUDI jest obowiązkowy?
Nie. Rozporządzenie eIDAS 2.0 zastrzega, że korzystanie z portfela jest dobrowolne, a jego wydanie i używanie jest bezpłatne dla osób fizycznych. Kto nie chce portfela, nadal potwierdza tożsamość w dotychczasowy sposób, na przykład profilem zaufanym, e-dowodem albo bankowością elektroniczną.
Czy moja firma będzie musiała akceptować portfel EUDI?
Obowiązek obejmuje firmy, które z mocy prawa lub umowy muszą stosować silne uwierzytelnienie klientów, na przykład w bankowości, telekomunikacji, energetyce czy ochronie zdrowia, i nie są mikro- ani małymi przedsiębiorstwami, a także bardzo duże platformy internetowe. Zacznie się najpóźniej pod koniec 2027 r. i dotyczy klientów, którzy sami wybiorą portfel.
Czym jest rozporządzenie o europejskiej tożsamości cyfrowej?
To rozporządzenie 2024/1183, nazywane eIDAS 2.0, które weszło w życie 20 maja 2024 r. Nowelizuje unijne przepisy o identyfikacji elektronicznej i usługach zaufania. Nakłada na każde państwo UE obowiązek udostępnienia obywatelom portfela EUDI, określa, kto musi go akceptować, i wymaga, by portfel pozwalał osobom fizycznym składać kwalifikowany podpis elektroniczny.
Powiązane hasła
Zobacz, jak wygląda to w systemach, które wdrażamy w polskich firmach.
