On-premise
On-premise (dosłownie „na miejscu”) to model, w którym oprogramowanie działa na serwerach należących do firmy lub wynajętych przez nią i zarządzanych przez jej dział IT, a nie u dostawcy usługi w chmurze. Firma nabywa licencję (bezterminową lub terminową), utrzymuje infrastrukturę i sama odpowiada za aktualizacje, kopie zapasowe i bezpieczeństwo. W zamian ma pełną kontrolę nad danymi i integracjami.
Czym on-premise różni się od chmury
- On-premise: aplikacja i baza danych stoją we własnej serwerowni lub w wynajętej kolokacji, firma kupuje licencję (często bezterminową) i sama utrzymuje całość. Wydatek inwestycyjny na starcie, potem koszty utrzymania.
- SaaS: dostawca hostuje aplikację i dba o jej działanie, firma płaci abonament za użytkowników lub funkcje. Brak inwestycji na starcie, koszt stały co miesiąc, mniejszy wpływ na konfigurację.
- Własna instalacja w chmurze (IaaS): serwery wirtualne są w chmurze publicznej lub u operatora, ale aplikacją i danymi zarządza firma. Model pośredni, często wybierany zamiast własnej serwerowni.
- Hybryda: część systemów on-premise, część w chmurze, na przykład workflow u siebie, a rozpoznawanie dokumentów jako usługa.
Kiedy on-premise ma sens
Gdy przepisy lub regulator wymagają, żeby dane pozostały w określonym miejscu i pod kontrolą firmy - tak bywa w bankach, u ubezpieczycieli, w ochronie zdrowia i w części administracji. Gdy kluczowe systemy, na przykład ERP, już stoją w serwerowni i integracja w sieci lokalnej jest prostsza niż przez internet. Gdy firma ma własny zespół IT i infrastrukturę, którą i tak utrzymuje. Gdy skala jest duża i stała, więc koszt jednostkowy własnej infrastruktury spada poniżej abonamentu. I wreszcie, gdy polityka bezpieczeństwa wyklucza wystawianie systemu poza sieć firmową.
Koszty i obowiązki on-premise, o których się zapomina
Cena licencji to początek listy. Do tego dochodzą serwery i ich wymiana co kilka lat, licencje systemowe i bazodanowe, macierz i kopie zapasowe, plan odtwarzania po awarii, monitoring, aktualizacje aplikacji i systemu operacyjnego, testy bezpieczeństwa, dostępność poza godzinami pracy oraz ludzie, którzy to wszystko robią. Uczciwe porównanie z chmurą wymaga policzenia całkowitego kosztu posiadania w perspektywie trzech do pięciu lat, łącznie z kosztem przestojów. Bywa, że on-premise wychodzi taniej, ale rzadko wtedy, gdy liczy się tylko cenę licencji.
On-premise w systemach obiegu dokumentów
Systemy obiegu dokumentów trzymają umowy, faktury, dane kadrowe i korespondencję, więc pytanie „gdzie to leży” pada jako jedno z pierwszych. Platforma JobRouter, którą e-MSI wdraża, może działać we własnej infrastrukturze klienta, w chmurze publicznej (np. Azure, AWS) albo jako JobRouter Cloud w modelu SaaS. Licencję można kupić jednorazowo jako bezterminową albo wynająć na 12, 24 lub 36 miesięcy. Własna infrastruktura daje największą swobodę konfiguracji, ale organizacja sama odpowiada za administrację, bezpieczeństwo i testy systemu. Integracje z ERP i systemem finansowo-księgowym w sieci lokalnej są w tym modelu najprostsze. Porównanie wariantów e-MSI opisuje na stronie cloud i on-premise, a decyzję zwykle podejmuje się w analizie przedwdrożeniowej, po sprawdzeniu wymagań prawnych i możliwości działu IT.
Pytania przed wyborem on-premise lub chmury
- Gdzie muszą fizycznie znajdować się dane według przepisów i umów z klientami?
- Kto będzie utrzymywał system po godzinach i w czasie urlopów?
- Jak wygląda odtwarzanie po awarii i kiedy ostatnio je testowano?
- Ile kosztuje każdy wariant w ciągu pięciu lat, razem ze sprzętem i ludźmi?
- Jak pracownicy będą korzystać z systemu poza biurem i na telefonie?
- Które integracje muszą działać w sieci lokalnej, a które mogą iść przez internet?
- Czy hybryda nie rozwiązuje problemu lepiej niż wybór jednej opcji?
Przykłady zastosowania
Bank spółdzielczy wdraża obieg dokumentów on-premise, bo jego polityka bezpieczeństwa i wymogi regulacyjne zakładają przetwarzanie dokumentów klientów wyłącznie na własnej infrastrukturze.
Urząd stawia system obiegu w serwerowni obok EZD i systemu finansowego, żeby integracje działały w sieci wewnętrznej, a pisma z e-Doręczeń były pobierane przez jeden bezpieczny kanał.
Firma produkcyjna ma ERP on-premise od lat. System workflow staje obok niego, a dane kontrahentów i MPK synchronizują się przez sieć lokalną bez wystawiania ERP do internetu.
Spółka bez własnej serwerowni instaluje system obiegu na maszynach wirtualnych wynajętych w chmurze publicznej: sprzęt zapewnia operator, ale aktualizacjami, kopiami zapasowymi i uprawnieniami zarządza jej dział IT.
Kancelaria trzyma obieg dokumentów on-premise, ale rozpoznawanie tekstu kupuje jako usługę chmurową - z umową powierzenia przetwarzania danych i serwerami w Unii Europejskiej.
Najczęstsze pytania
Co to znaczy on-premise?
Dosłownie „na miejscu”: oprogramowanie zainstalowane na serwerach firmy lub w wynajętej przez nią serwerowni, zarządzane przez jej dział IT. Przeciwieństwem jest SaaS, gdzie aplikację utrzymuje dostawca, a firma korzysta z niej przez internet w abonamencie.
Czy on-premise jest bezpieczniejsze niż chmura?
Nie automatycznie. On-premise daje kontrolę, ale bezpieczeństwo zależy od tego, kto i jak utrzymuje serwery: aktualizacje, kopie zapasowe, monitoring. Duży dostawca chmury często robi to lepiej niż mały dział IT. Przewaga on-premise pojawia się tam, gdzie przepisy wymagają fizycznej kontroli nad danymi.
Co jest tańsze: on-premise czy chmura?
Zależy od skali i horyzontu. Chmura nie wymaga inwestycji na starcie, ale abonament płaci się bez końca. On-premise kosztuje najwięcej na początku, a później dochodzą wymiana sprzętu, wsparcie techniczne i praca ludzi. Porównanie ma sens tylko jako całkowity koszt posiadania w perspektywie kilku lat, z kosztem przestojów włącznie.
Czy z systemu on-premise da się korzystać zdalnie i na telefonie?
Tak. System publikuje się na zewnątrz przez bezpieczne połączenie - VPN, bramę aplikacyjną lub odwrotne proxy - z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym. Aplikacja mobilna do obiegu dokumentów działa wtedy tak samo jak w wersji chmurowej, a dane nadal pozostają na serwerach firmy.
Czy można później przejść z on-premise do chmury?
Tak, jeśli system jest dostępny w obu modelach. Migracja obejmuje przeniesienie bazy danych, dokumentów i konfiguracji oraz ponowne podpięcie integracji przez internet. Warto zapytać o taką ścieżkę przed zakupem, żeby nie wiązać się z jednym wariantem na stałe.
Co oznacza licencja on-prem?
To licencja na instalowanie i używanie oprogramowania na własnych serwerach firmy lub w wynajętej przez nią serwerowni. Może być bezterminowa, czyli wieczysta, albo terminowa. W obu przypadkach firma sama utrzymuje infrastrukturę, aktualizacje i kopie zapasowe, a wsparcie producenta kupuje zwykle w osobnej opłacie za utrzymanie.
Powiązane hasła
Zobacz, jak wygląda to w systemach, które wdrażamy w polskich firmach.
