MPK – miejsce powstawania kosztów
MPK, czyli miejsce powstawania kosztów, to wyodrębniona jednostka rozliczeniowa w firmie - dział, wydział, projekt, maszyna, lokalizacja - do której przypisuje się koszty, żeby wiedzieć, gdzie i na co idą pieniądze. Każda faktura kosztowa dostaje przy dekretacji numer MPK, a raporty z podziałem na MPK pokazują, czy poszczególne komórki mieszczą się w budżecie.
Do czego służy MPK w księgowości i controllingu
Konta kosztów rodzajowych mówią, na co firma wydała pieniądze: materiały, usługi obce, wynagrodzenia, amortyzację. Nie mówią jednak, kto te koszty wygenerował. Tę odpowiedź daje MPK - wymiar, według którego koszty rozlicza się na komórki organizacyjne i inne obiekty odpowiedzialne za budżet. Ustawa o rachunkowości nie narzuca struktury MPK, zostawia ją polityce rachunkowości, dlatego każda firma buduje ją pod własną organizację. W controllingu MPK jest podstawowym poziomem planowania: każde miejsce powstawania kosztów ma budżet, właściciela i raport odchyleń. Koszty bezpośrednie trafiają na MPK wprost z faktury, a koszty wspólne - czynsz, energia, IT - rozlicza się na MPK kluczami podziałowymi, na przykład według powierzchni lub liczby etatów.
Jak zbudować strukturę MPK
- Odwzoruj strukturę organizacyjną w hierarchii: pion, dział, zespół - zwykle wystarczą dwa lub trzy poziomy.
- Nadaj numerację, która niesie hierarchię, na przykład 100 dla pionu, 110 dla działu, 111 dla zespołu.
- Każde MPK ma jednego właściciela budżetu, który akceptuje koszty i odpowiada za odchylenia.
- Nie schodź zbyt nisko - MPK na pojedynczą osobę zmienia się z każdą rotacją i utrudnia porównania.
- Projekty, zlecenia i produkty prowadź jako osobny wymiar, nie jako MPK.
- Po reorganizacji zakładaj nowe MPK zamiast przepisywać stare numery, żeby dane historyczne zostały czytelne.
- Utrzymuj jeden słownik MPK w systemie finansowo-księgowym i udostępniaj go innym systemom przez integrację.
MPK w obiegu faktur
W elektronicznym obiegu faktur MPK pojawia się wcześniej niż w księgowości: przy dekretacji wstępnej osoba merytoryczna wskazuje, którego działu dotyczy wydatek, a system na tej podstawie wybiera akceptującego, czyli właściciela budżetu tego MPK. Jedną fakturę można podzielić na kilka MPK kwotowo lub procentowo, a system pilnuje, żeby podział sumował się do kwoty faktury. Przy akceptacji właściciel widzi wykorzystanie budżetu swojego MPK, a po zaksięgowaniu dane wracają do raportów controllingu bez ręcznego przepisywania.
W elektronicznym obiegu faktur, który e-MSI wdraża na platformie JobRouter, faktury trafiają do odpowiednich działów lub centrów kosztowych według reguł ustalonych w firmie, a proces korzysta z baz kontrahentów, słowników i zamówień. JobRouter łączy się dwukierunkowo z systemami ERP i finansowo-księgowymi, więc po akceptacji gotowe dekrety trafiają do księgowości bez ręcznego przepisywania.
MPK a konto księgowe, projekt i centrum zysku
Te cztery pojęcia opisują ten sam koszt z różnych stron. Konto księgowe odpowiada na pytanie, jaki to rodzaj kosztu. MPK - kto go wygenerował i kto za niego odpowiada. Projekt lub zlecenie - na jakie przedsięwzięcie poszedł. Centrum zysku to jednostka rozliczana zarówno z kosztów, jak i przychodów, na przykład oddział albo linia biznesowa, która może obejmować kilka MPK. Faktura za paliwo może więc mieć konto zużycia materiałów, MPK działu logistyki i projekt konkretnego kontraktu - wszystkie trzy wymiary naraz.
Typowe błędy w pracy z MPK
- MPK przypisane do nazwisk zamiast do komórek.
- Zbyt rozbudowana struktura, w której nikt nie wie, które MPK wybrać.
- MPK „ogólne” lub „pozostałe” jako wygodny śmietnik na wszystko.
- Różne słowniki MPK w systemie FK, w workflow i w arkuszach controllingu.
- Brak właściciela budżetu, przez co koszty akceptuje „ktokolwiek”.
- Ponowne użycie numeru zlikwidowanego MPK dla nowej komórki.
Przykłady zastosowania
Faktura za energię elektryczną obejmuje trzy budynki. Administrator dzieli ją na trzy MPK według liczników, a system sprawdza, czy podział sumuje się do kwoty faktury.
Rata leasingu samochodu handlowca trafia na MPK działu sprzedaży, więc w raporcie kosztów działu widać pełny koszt floty, a nie tylko paliwo.
Koszty licencji systemu poczty rozlicza się z MPK działu IT na wszystkie działy kluczem według liczby użytkowników, żeby każdy właściciel budżetu widział swój udział.
Faktura podwykonawcy przy wdrożeniu ma MPK działu projektów i dodatkowo numer projektu, dzięki czemu kierownik projektu i dyrektor pionu widzą ten sam koszt w swoich raportach.
Właściciel budżetu działu marketingu akceptuje fakturę i od razu widzi, że po niej zostało mu 12 procent rocznego budżetu MPK - zanim koszt zostanie zaksięgowany.
Najczęstsze pytania
Co oznacza skrót MPK w księgowości?
Miejsce powstawania kosztów - jednostkę rozliczeniową, do której przypisuje się koszty: dział, wydział, lokalizację, czasem maszynę. W zarządzaniu i controllingu to samo pojęcie występuje jako centrum kosztów (cost center). Poza księgowością ten sam skrót oznacza najczęściej miejskie przedsiębiorstwo komunikacyjne.
Czym MPK różni się od konta księgowego?
Konto mówi, jaki to rodzaj kosztu - materiały, usługi, wynagrodzenia. MPK mówi, kto ten koszt wygenerował i kto odpowiada za jego budżet. Jedna faktura ma zwykle jedno konto i jedno lub kilka MPK, a raporty controllingu łączą oba wymiary.
Kto ustala listę MPK w firmie?
Dział controllingu lub główny księgowy we współpracy z zarządem, na podstawie struktury organizacyjnej i potrzeb raportowania. Listę zapisuje się w polityce rachunkowości i w systemie finansowo-księgowym, a inne systemy - obieg faktur, wnioski zakupowe - pobierają ją stamtąd.
Czy jedna faktura może mieć kilka MPK?
Tak. Fakturę dzieli się na MPK kwotowo lub procentowo, na przykład koszt szkolenia na działy, których pracownicy w nim uczestniczyli. W obiegu elektronicznym podziału dokonuje osoba merytoryczna, a system sprawdza, czy suma części równa się kwocie faktury.
Co to jest centrum kosztowe?
Centrum kosztowe (cost center) to jednostka w firmie, na którą rozlicza się koszty i dla której planuje się budżet, na przykład dział, wydział lub lokalizacja. W polskiej księgowości to samo pojęcie nazywa się MPK, czyli miejscem powstawania kosztów. Centrum zysku to pojęcie szersze - jednostka rozliczana także z przychodów.
Czy MPK ma sens w małej firmie?
Tak, jeśli firma chce wiedzieć, ile kosztuje ją poszczególny dział, projekt lub lokalizacja. Wystarczy kilka MPK - produkcja, sprzedaż, administracja - żeby raport kosztów zaczął odpowiadać na pytania o rentowność, a nie tylko sumować wydatki.
Powiązane hasła
Zobacz, jak wygląda to w systemach, które wdrażamy w polskich firmach.
