Licencja perpetual (wieczysta)
Licencja perpetual (wieczysta) to licencja na oprogramowanie kupowana jednorazowo, bezterminowo, zwykle na określoną liczbę użytkowników lub serwerów. Po zapłacie firma może korzystać z zakupionej wersji bez końca, a osobno - najczęściej w rocznej opłacie - kupuje wsparcie techniczne i prawo do aktualizacji. To przeciwieństwo subskrypcji, w której prawo do korzystania trwa tylko tak długo, jak opłacany jest abonament.
Co dokładnie kupujesz w licencji wieczystej
Licencja wieczysta nie czyni firmy właścicielem programu - daje bezterminowe prawo do korzystania z niego w zakresie opisanym w umowie: dla określonej liczby użytkowników nazwanych lub równoczesnych, na wskazanej liczbie serwerów, w wybranych modułach. Kupuje się konkretną wersję główną. Aktualizacje do kolejnych wersji, poprawki bezpieczeństwa i pomoc techniczna są zwykle osobną usługą utrzymania, płatną rocznie i często liczoną jako procent ceny licencji. Po rezygnacji z utrzymania oprogramowanie nadal działa, ale zostaje na starej wersji, bez poprawek i bez wsparcia, co z czasem staje się ryzykiem bezpieczeństwa i zgodności. W Unii Europejskiej licencję wieczystą na program komputerowy można co do zasady odsprzedać, co potwierdził Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 3 lipca 2012 r. w sprawie UsedSoft (C-128/11), pod warunkiem że sprzedający usunie swoją kopię i nie dzieli licencji wielostanowiskowej na części.
Licencja perpetual a subskrypcja
Różnica dotyczy nie tylko sposobu płatności, ale i tego, co się dzieje, gdy płacić przestajesz. Przy licencji wieczystej brak opłaty za utrzymanie oznacza brak aktualizacji - system działa dalej. Przy subskrypcji brak opłaty oznacza brak dostępu. Księgowo licencja wieczysta jest wartością niematerialną i prawną amortyzowaną przez kilka lat, a subskrypcja kosztem bieżącym. Subskrypcja łatwiej skaluje się w dół, gdy użytkowników ubywa, licencja wieczysta zwykle opłaca się przy długim, stabilnym użytkowaniu. Jedno nie wyklucza drugiego: rynek oferuje też licencje wieczyste z abonamentem za utrzymanie w chmurze.
Modele licencjonowania w systemach workflow
- Użytkownik nazwany - licencja przypisana do konkretnej osoby, niezależnie od tego, jak często się loguje.
- Użytkownik równoczesny - pula miejsc dzielona przez wszystkich, opłacalna, gdy wielu pracowników korzysta rzadko.
- Serwer lub instancja - bez limitu użytkowników, za środowisko produkcyjne i testowe.
- Moduł lub proces - osobne opłaty za obieg faktur, archiwum, aplikację mobilną.
- Wolumen - liczba dokumentów lub stron, typowa dla rozpoznawania tekstu.
e-MSI oferuje platformę JobRouter zarówno w licencji wieczystej (perpetual), jak i w licencji SaaS wynajmowanej na 12, 24 lub 36 miesięcy. Cena licencji wieczystej zależy od wybranego zakresu modułów i liczby użytkowników końcowych, a wsparcie techniczne i aktualizacje można wykupić osobno. Szczegóły na stronie oferta licencji.
Jak policzyć, czy licencja wieczysta się opłaca
Porównanie ma sens tylko w tym samym horyzoncie, zwykle pięcioletnim. Po stronie licencji wieczystej: cena licencji, utrzymanie przez pięć lat, infrastruktura i jej utrzymanie, wdrożenie, koszt kapitału zamrożonego na starcie. Po stronie subskrypcji: sześćdziesiąt miesięcznych opłat z uwzględnieniem planowanego wzrostu użytkowników i indeksacji cen, wdrożenie, ewentualne opłaty za dodatkowe moduły. Do obu dochodzą koszty przestojów i migracji na końcu. Reguła jest prosta: długie, stabilne użytkowanie przemawia za licencją wieczystą, szybkie zmiany i brak działu IT za subskrypcją.
Na co uważać w umowie licencji wieczystej
- Definicja użytkownika: czy konto techniczne do integracji też zużywa licencję.
- Prawo producenta do audytu licencyjnego i kary za przekroczenie liczby użytkowników.
- Możliwość przeniesienia licencji na inną spółkę w grupie lub następcę prawnego.
- Zakres utrzymania: czy obejmuje wersje główne, czy tylko poprawki.
- Depozyt kodu źródłowego na wypadek upadłości producenta przy systemach krytycznych.
- Termin końca wsparcia dla kupowanej wersji.
Przykłady zastosowania
Urząd kupuje licencję wieczystą systemu obiegu dokumentów z budżetu inwestycyjnego, a roczne utrzymanie i aktualizacje finansuje z wydatków bieżących.
Firma po pięciu latach rezygnuje z opłaty za utrzymanie. System działa dalej, ale po dwóch latach audytor ISO 27001 wskazuje brak poprawek bezpieczeństwa jako niezgodność, co wymusza powrót do wsparcia.
Spółka, która podwaja zatrudnienie co rok, wybiera subskrypcję zamiast licencji wieczystej, bo nie potrafi przewidzieć liczby użytkowników za dwa lata.
Grupa kapitałowa przenosi licencję wieczystą z likwidowanej spółki do spółki siostry - umowa przewidywała taką możliwość za powiadomieniem producenta.
Przed audytem licencyjnym dział IT sprawdza, ile licencji użytkowników nazwanych zużywają konta techniczne integracji z ERP, i dokupuje brakujące, zanim producent naliczy opłatę za przekroczenie.
Najczęstsze pytania
Co to jest licencja perpetual?
Licencja wieczysta: kupowana jednorazowo, bez daty końca, na ustaloną liczbę użytkowników, serwerów lub modułów. Program można używać bezterminowo w kupionej wersji. Aktualizacje i wsparcie są zwykle osobną, roczną opłatą za utrzymanie.
Czy licencja wieczysta obejmuje aktualizacje?
Zwykle nie. Licencja daje prawo do zakupionej wersji, a nowe wersje, poprawki i pomoc techniczna wchodzą w skład płatnego utrzymania. Niektórzy producenci włączają aktualizacje w cenę na pierwszy rok - warto sprawdzić, co dokładnie obejmuje umowa.
Co się stanie, gdy przestanę płacić za utrzymanie?
Oprogramowanie działa nadal, bo prawo do korzystania jest bezterminowe. Tracisz jednak dostęp do aktualizacji, poprawek bezpieczeństwa i wsparcia. Po kilku latach system może przestać współpracować z nowymi wersjami baz danych i przeglądarek, a powrót do utrzymania bywa obwarowany opłatą wyrównawczą.
Czy licencję wieczystą można odsprzedać?
W Unii Europejskiej co do zasady tak - Trybunał Sprawiedliwości UE uznał w sprawie UsedSoft, że wyczerpanie prawa dotyczy także programów pobranych z sieci na podstawie licencji bezterminowej. Sprzedający musi jednak usunąć swoją kopię i nie może dzielić licencji wielostanowiskowej. Zasada nie obejmuje subskrypcji ani usług SaaS.
Jak księgować licencję wieczystą?
Jako wartość niematerialną i prawną, amortyzowaną przez okres jej ekonomicznej użyteczności. Podatkowo licencję na program amortyzuje się co najmniej 24 miesiące, a przy wartości do 10 000 zł można ją rozliczyć jednorazowo. Roczne utrzymanie jest kosztem bieżącym. Subskrypcja SaaS to natomiast koszt usługi rozliczany w okresie, którego dotyczy. Szczegóły zależą od polityki rachunkowości firmy.
Perpetual czy subskrypcja - co wybrać?
Licencję wieczystą, gdy liczba użytkowników jest stabilna, system ma służyć wiele lat, a firma ma własne IT i woli inwestycję od stałej opłaty. Subskrypcję, gdy skala się zmienia, nie ma zespołu do utrzymania serwerów albo trzeba zacząć szybko bez wydatku na starcie. W obu wypadkach liczy się całkowity koszt w kilku latach.
Powiązane hasła
Zobacz, jak wygląda to w systemach, które wdrażamy w polskich firmach.
