PAdES, XAdES, CAdES – formaty podpisu
PAdES, XAdES i CAdES to europejskie formaty zaawansowanego podpisu elektronicznego opisane w normach ETSI. Określają, jak zapisać podpis: PAdES wewnątrz pliku PDF, XAdES w strukturze XML, a CAdES w binarnej strukturze CMS przy dowolnym pliku. Format nie przesądza o mocy prawnej podpisu - decyduje o niej rodzaj podpisu według eIDAS, na przykład kwalifikowany.
Formaty podpisu elektronicznego - co to jest
Podpis kwalifikowany to kategoria prawna, a format to techniczny sposób zapisu podpisu w pliku. Ten sam certyfikat i klucz mogą dać podpis w każdym z trzech formatów. Opisują je normy Europejskiego Instytutu Norm Telekomunikacyjnych (ETSI): XAdES - EN 319 132, CAdES - EN 319 122, PAdES - EN 319 142, a kontener ASiC - EN 319 162. Unia wskazuje je w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2026/248, które uchyliło decyzję 2015/1506. Urzędy w UE, które wymagają podpisu zaawansowanego lub kwalifikowanego w usługach online, muszą uznawać podpisy w tych formatach. Od 23 lutego 2027 r. obowiązuje nowa lista, oparta na aktualnych wersjach norm, która obejmuje też JAdES, czyli podpis zapisany w formacie JSON.
PAdES, XAdES, CAdES - czym się różnią
- PAdES (PDF Advanced Electronic Signatures) - podpis zapisany wewnątrz PDF. Plik pozostaje PDF-em, a podpis widać w panelu podpisów czytnika. Działa tylko dla plików PDF.
- XAdES (XML Advanced Electronic Signatures) - podpis w strukturze XML. Może być zapisany wewnątrz podpisywanego pliku XML, zawierać dokument w sobie albo tworzyć osobny plik (zwykle .xml lub .xades), czyli podpis zewnętrzny. Podpisze dowolny plik. W tym formacie podpisuje się na przykład żądanie uwierzytelnienia w KSeF.
- CAdES (CMS Advanced Electronic Signatures) - podpis w binarnej strukturze CMS, zwykle jako plik .p7s obok dokumentu albo .p7m z dokumentem w środku. Podpisze dowolny plik, ale bez programu do podpisu nic w nim nie przeczytasz.
- ASiC - kontener ZIP, który łączy jeden lub kilka plików z podpisem zapisanym obok nich w formacie XAdES lub CAdES.
Poziomy B-B, B-T, B-LT i B-LTA - podpis na lata
Każdy format ma cztery poziomy bazowe. B-B to sam podpis z certyfikatem. B-T dodaje znacznik czasu, który dowodzi, że podpis istniał w danej chwili. B-LT zapisuje w pliku dane potrzebne do walidacji, czyli certyfikaty i status ich ważności. B-LTA dokłada archiwalne znaczniki czasu, dzięki którym podpis da się zweryfikować wiele lat po jego złożeniu, także po wygaśnięciu certyfikatów. Oznaczenie łączy format i poziom, na przykład PAdES-B-LTA. Do dokumentów przechowywanych latami, jak umowy czy akta osobowe, wybiera się poziom LT lub LTA.
PAdES czy XAdES - który format wybrać
PAdES sprawdza się przy umowach, aneksach i dokumentach kadrowych w PDF: odbiorca otwiera jeden plik w zwykłym czytniku, a kolejne podpisy dopisuje się jako następne wersje tego samego pliku. XAdES wybiera się, gdy podpisywany jest plik XML albo gdy wymaga tego system urzędu lub integracja. CAdES częściej pojawia się w rozwiązaniach technicznych i przy plikach binarnych. Usługa podpisu zaufanego na gov.pl pozwala zmienić format podpisu przed podpisaniem.
W procesach, które e-MSI wdraża na platformie JobRouter®, moduł JobPDF może automatycznie wygenerować dokument PDF przeznaczony do podpisania, a JobViewer 2 umieszcza pola podpisu w odpowiednich miejscach dokumentu. JobRouter® Sign obsługuje podpis prosty, zaawansowany i kwalifikowany, a JobArchive służy do archiwizacji podpisanych dokumentów i dokumentacji procesu. Więcej na stronie podpis elektroniczny w firmie.
Najczęstsze błędy przy formatach PAdES, XAdES i CAdES
- Edycja PDF po podpisaniu, spłaszczenie albo „drukowanie do PDF” usuwa podpis PAdES lub sprawia, że nie przejdzie on weryfikacji.
- Podpis zewnętrzny XAdES bez pliku, którego dotyczy, jest bezużyteczny. Oba pliki muszą iść razem.
- Obrazek podpisu na stronie PDF to tylko wizualizacja. O ważności decyduje walidacja.
- Podpis na poziomie B-B, bez znacznika czasu, trudno obronić po latach w archiwum.
- Format nie przesądza o rodzaju podpisu - PAdES może być podpisem zaawansowanym, a nie kwalifikowanym.
Przykłady zastosowania
Kadrowa wysyła pracownikowi umowę o pracę w PDF do podpisu kwalifikowanego w formacie PAdES. Pracownik otwiera plik w czytniku PDF i widzi w panelu podpisów podpis pracodawcy i swój.
Programista integruje system ERP z KSeF. System podpisuje żądanie uwierzytelnienia w XML kwalifikowaną pieczęcią firmy w formacie XAdES i wysyła je do API.
Kancelaria dostaje od kontrahenta dwa pliki: umowę w DOCX i osobny plik .xml z podpisem zewnętrznym XAdES. Asystentka weryfikuje je razem w aplikacji do podpisu i zapisuje oba w jednej teczce sprawy.
Dział IT podpisuje archiwum ZIP z eksportem danych w formacie CAdES. Obok archiwum powstaje plik .p7s, który trzeba przechowywać razem z nim, bo bez niego nie da się sprawdzić podpisu.
Firma dostaje od kontrahenta z innego kraju UE kontener ASiC-E z trzema dokumentami objętymi jednym podpisem i sprawdza go w narzędziu do walidacji, które obsługuje ten format.
Najczęstsze pytania
Co to jest podpis PAdES?
PAdES (PDF Advanced Electronic Signatures) to format zaawansowanego podpisu elektronicznego zapisywanego wewnątrz pliku PDF, opisany w normie ETSI EN 319 142. Po podpisaniu plik pozostaje zwykłym PDF-em, a podpis i certyfikat widać w panelu podpisów czytnika. Kolejne podpisy dopisuje się do tego samego pliku.
Co to jest XAdES?
XAdES (XML Advanced Electronic Signatures) to format podpisu elektronicznego zapisywanego w strukturze XML. Podpis może być wewnątrz podpisywanego pliku XML, zawierać dokument w sobie albo tworzyć osobny plik, zwykle .xml lub .xades. Pozwala podpisać plik dowolnego typu. W tym formacie podpisuje się między innymi żądanie uwierzytelnienia w KSeF.
Co to jest CAdES i plik .p7s?
CAdES (CMS Advanced Electronic Signatures) to format podpisu zapisywanego w binarnej strukturze CMS. Zwykle ma postać pliku .p7s leżącego obok dokumentu albo pliku .p7m, w którym dokument jest zapakowany. Pozwala podpisać dowolny plik, ale do odczytu i weryfikacji potrzebny jest program do podpisu.
PAdES czy XAdES - który format wybrać?
Do dokumentów PDF, takich jak umowy i dokumenty kadrowe, zwykle PAdES, bo odbiorca otwiera jeden plik w dowolnym czytniku PDF. XAdES wybiera się przy plikach XML, przy podpisywaniu innych typów plików i wtedy, gdy wymaga go system urzędu lub integracja, na przykład uwierzytelnienie w KSeF.
Czy podpis PAdES to podpis kwalifikowany?
Nie zawsze. PAdES to tylko format zapisu. Podpis w tym formacie jest kwalifikowany, gdy opiera się na kwalifikowanym certyfikacie i powstał przy użyciu kwalifikowanego urządzenia. Ten sam format może też zawierać podpis zaawansowany, na przykład oparty na certyfikacie z firmowego centrum certyfikacji.
Jak otworzyć plik podpisany w formacie XAdES?
Plik .xml z podpisem otwiera się w aplikacji do podpisu od dostawcy certyfikatu, w narzędziu do walidacji albo w usłudze podpisu zaufanego na gov.pl, która pozwala sprawdzić do 5 plików naraz. Program pokaże podpisującego, datę i wynik weryfikacji. Przy podpisie zewnętrznym trzeba wskazać również podpisany dokument.
Powiązane hasła
Zobacz, jak wygląda to w systemach, które wdrażamy w polskich firmach.
